Spis treści:
- Spadek codziennego czytania dzieciom w Polsce
- Rosnąca rola ekranów w życiu małych dzieci
- Trudności szkolne wynikające z braku czytania
- Krajowe inicjatywy promujące czytanie dzieciom
- Jak zachęcić dzieci do kontaktu z książką?
Spadek codziennego czytania dzieciom w Polsce
Z raportu Fundacji Powszechnego Czytania z 2022 roku wynika, że tylko 42% dzieci w wieku przedszkolnym (3-6 lat) ma codzienny kontakt z książką. Wśród dzieci poniżej 3. roku życia ten odsetek jest jeszcze niższy. W Stanach Zjednoczonych, według HarperCollins UK, tylko 41% rodziców czyta dzieciom przed ukończeniem przez nie 5 lat.
Równocześnie, jak pokazują dane Biblioteki Narodowej z 2023 roku, aż 59% dorosłych Polaków nie przeczytało ani jednej książki w ciągu roku. Brak nawyków czytelniczych u dorosłych przekłada się na niski poziom czytelnictwa wśród dzieci.
Rosnąca rola ekranów w życiu małych dzieci
W Polsce dzieci coraz częściej spędzają czas z ekranem zamiast z książką. Z raportu NASK „Nastolatki 3.0” wynika, że dzieci i młodzież korzystają z internetu średnio ponad 4 godziny dziennie. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę podaje, że 36% dzieci w wieku 3-5 lat codziennie używa urządzeń ekranowych.
Zalecenia pediatryczne mówią jasno - dzieci do 2. roku życia nie powinny mieć żadnego kontaktu z ekranem, a dzieci w wieku 2-5 lat maksymalnie jedną godzinę dziennie. Mimo to wielu rodziców przyznaje, że ekrany ułatwiają codzienne obowiązki.
Trudności szkolne wynikające z braku czytania
Z badań Instytutu Badań Edukacyjnych wynika, że 42% uczniów klas I-III ma trudności z czytaniem ze zrozumieniem. To skutek między innymi braku czytania w domu i ograniczonego zasobu słownictwa wyniesionego z wczesnego dzieciństwa.
Badania krajowe potwierdzają, że dzieci regularnie słuchające książek przed pójściem do szkoły szybciej uczą się czytać i lepiej rozumieją teksty. To także wpływa na ich przyszłe sukcesy edukacyjne.
Krajowe inicjatywy promujące czytanie dzieciom
W Polsce działają inicjatywy promujące czytanie dzieciom. Projekt „Mała książka - wielki człowiek”, realizowany przez Instytut Książki, dostarcza wyprawki czytelnicze od urodzenia. Rodziny mogą z nich korzystać za darmo.
Drugim programem jest „Książka na receptę”, prowadzony we współpracy z pediatrami. Podczas wizyt kontrolnych lekarze wręczają książki i zachęcają do ich wspólnego czytania w domu. Niestety, wiele rodzin, szczególnie z małych miejscowości, nie korzysta z tych możliwości z powodu braku czasu, świadomości lub dostępu do bibliotek.
Jak zachęcić dzieci do kontaktu z książką?
- Wybieraj krótkie, proste książeczki - z dźwiękami, rytmem i kolorowymi obrazkami.
- Nie czytaj na siłę - wystarczy opowiadać obrazki, zadawać pytania lub wspólnie oglądać strony.
- Czytaj codziennie, choćby przez 5 minut, najlepiej wieczorem, przed snem.
- Pozwól dziecku wybierać książki, aby budować jego zaangażowanie.
- Ogranicz stopniowo czas przed ekranem, proponując w zamian wspólną lekturę.
Fundacja Powszechnego Czytania podkreśla, że już kilka minut dziennie wspólnej lektury buduje więź i wspiera rozwój językowy dziecka. W dłuższej perspektywie może to poprawić jego wyniki w nauce i relacje społeczne.
Choć brakuje w Polsce pełnych danych, trend jest zbliżony do obserwowanego w Stanach Zjednoczonych. Jeśli rodzice nie wrócą do codziennego czytania dzieciom, konsekwencje edukacyjne i społeczne mogą być poważne.
Przypisy:
Fundacja Powszechnego Czytania - Polska organizacja non-profit, której celem jest upowszechnianie czytelnictwa wśród dzieci, młodzieży i dorosłych. Fundacja prowadzi badania, kampanie społeczne oraz współpracuje z instytucjami edukacyjnymi i wydawcami. Inicjuje projekty promujące kontakt dziecka z książką od pierwszych miesięcy życia.
HarperCollins UK - Brytyjski oddział jednego z największych wydawnictw na świecie. HarperCollins UK regularnie prowadzi badania rynku książki i analizuje nawyki czytelnicze wśród dzieci, młodzieży i dorosłych w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. Dane z ich raportów są często wykorzystywane przez media i instytucje edukacyjne.
Nastolatki 3.0 - Cykl raportów badawczych publikowanych przez NASK, opisujących sposób korzystania z internetu przez młodych użytkowników w Polsce. Badania te obejmują m.in. czas spędzany online, rodzaje treści konsumowanych w sieci oraz wpływ urządzeń cyfrowych na relacje społeczne i edukację.
Instytut Książki - Instytucja kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wspierająca rozwój czytelnictwa i promująca polską literaturę w kraju i za granicą. Instytut realizuje liczne programy wsparcia, w tym projekt „Mała książka - wielki człowiek”, którego celem jest zachęcenie rodziców do codziennego czytania dzieciom.
Źródło: Biblioteka Narodowa, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Fundacja Powszechnego Czytania, HarperCollins, Instytut Książki, Książka na receptę, NASK, The Guardian
