sobota, 16 sierpień 2025 13:10

Czy kawa pomaga w zdrowszym starzeniu się?

Wpływ kawy na starzenie się Wpływ kawy na starzenie się fot: unsplash

Badanie prowadzone przez ponad trzy dekady wskazuje, że picie kawy z kofeiną w średnim wieku może sprzyjać zachowaniu sprawności fizycznej i psychicznej kobiet w późniejszych latach życia. Analizą objęto niemal 50 tysięcy uczestniczek, a wyniki przedstawiono podczas konferencji Amerykańskiego Towarzystwa Żywienia w Orlando.

Spis treści:

Badanie prowadzone przez Harvard i obserwacje od 1984 roku

Od 1984 roku naukowcy gromadzili dane dotyczące diety i zdrowia 47 513 kobiet biorących udział w tzw. Nurses' Health Study.

Co cztery lata badane wypełniały kwestionariusze żywieniowe, w których oceniano m.in. spożycie kawy, herbaty, napojów typu cola oraz kawy bezkofeinowej.

Analiza koncentrowała się na zawartości kofeiny w diecie i jej potencjalnym wpływie na zdrowe starzenie.

Za zdrowe starzenie uznano osiągnięcie wieku co najmniej 70 lat bez 11 poważnych chorób przewlekłych, zachowanie dobrej kondycji psychicznej i fizycznej oraz brak zaburzeń poznawczych i problemów z pamięcią.

Wyniki dotyczące kawy z kofeiną i zdrowego starzenia

Do 2016 roku kryteria zdrowego starzenia spełniło 3706 kobiet.

Średnie dzienne spożycie kofeiny w tej grupie wynosiło 315 mg, co odpowiada około trzem małym filiżankom kawy.

Analiza wykazała, że każda dodatkowa filiżanka kawy dziennie zwiększała szanse na zdrowe starzenie o 2-5%. Efekt ten utrzymywał się do około pięciu filiżanek dziennie, co odpowiada obecnie mniej więcej 2,5 standardowym kubkom.

Badacze podkreślili, że podobnych zależności nie stwierdzono w przypadku herbaty ani kawy bezkofeinowej. Wskazuje to, że kofeina w naturalnej postaci kawy odgrywa szczególną rolę.

Infografika: Wykres pokazuje zależność liczby filiżanek kawy dziennie od wzrostu szans na zdrowe starzenie

Źródło: Independent, Nurses' Health Study

Dlaczego kawa, a nie herbata czy napoje gazowane?

W badaniu zauważono, że regularne picie napojów gazowanych zawierających kofeinę wiązało się ze spadkiem szans na zdrowe starzenie aż o 20-26%.

Naukowcy sugerują, że różnica może wynikać z dodatkowych składników obecnych w napojach typu cola, takich jak cukry czy konserwanty.

"Nasze wyniki sugerują, że kawa z kofeiną - w przeciwieństwie do herbaty czy kawy bezkofeinowej - może wspierać procesy starzenia, które pozwalają zachować sprawność umysłową i fizyczną." - dr. Sara Mahdavi

 

Optymalna ilość i potencjalne mechanizmy działania

Badacze wskazali, że umiarkowane spożycie - około dwóch filiżanek dziennie - może być korzystne dla większości osób.

Dla niektórych kobiet dodatkowe porcje mogą zwiększać korzyści, jednak nadmierne dawki kofeiny nie są zalecane.

Zespół planuje dalsze badania, które pozwolą zidentyfikować związki bioaktywne w kawie i ich interakcje z markerami genetycznymi oraz metabolicznymi. Podkreślono, że kawa zawiera szereg związków mogących wspólnie wpływać na procesy starzenia, a kofeina to tylko jeden z elementów.

"Te wyniki, choć wstępne, sugerują, że małe i konsekwentne nawyki mogą kształtować zdrowie w długim okresie." - dr. Sara Mahdavi

 

Kalkulator dziennego spożycia kofeiny

Wartości mg na porcję oparte na EFSA 2015 oraz zaleceniach Narodowej Służby Zdrowia

Pozycja mg na porcję Liczba porcji
80
90
50
40
80
25
10
Suma kofeiny [mg/dzień]:
0
Przybliżone mg/kg/dzień:
0
Ocena względem EFSA:
Wprowadź dane
Limity odniesienia: do 400 mg/dzień u dorosłych oraz około 5.7 mg/kg/dzień; jednorazowa dawka 200 mg.

Najważniejsze ustalenia badania

  • 47 513 uczestniczek monitorowanych przez 32 lata.
  • 3706 kobiet spełniło kryteria zdrowego starzenia.
  • Średnie spożycie kofeiny w tej grupie: 315 mg dziennie.
  • Każda dodatkowa filiżanka kawy zwiększała szanse zdrowego starzenia o 2-5%.
  • Picie napojów gazowanych z kofeiną obniżało te szanse o 20-26%.

Bezpieczeństwo spożycia kofeiny według wytycznych

Narodowa Służba Zdrowia zaleca, by większość dorosłych nie przekraczała 400 mg kofeiny dziennie, co odpowiada około czterem filiżankom kawy.

Wyniki badania wpisują się w te wytyczne, sugerując, że umiarkowane ilości mogą sprzyjać zachowaniu dobrej kondycji zdrowotnej u kobiet.

Przypisy:

Nurses' Health Study - Jeden z największych i najdłużej trwających projektów badawczych dotyczących zdrowia kobiet, rozpoczęty w 1976 roku w Stanach Zjednoczonych. Początkowo objął ponad 120 tysięcy pielęgniarek, które regularnie przekazywały informacje dotyczące stylu życia, diety i stanu zdrowia. Dane z tego badania są do dziś wykorzystywane w licznych analizach dotyczących chorób przewlekłych, odżywiania czy wpływu aktywności fizycznej.

Narodowa Służba Zdrowia - Publiczny system opieki zdrowotnej w Wielkiej Brytanii, finansowany z podatków. Powstał w 1948 roku i obecnie jest jednym z największych tego typu systemów na świecie. Obejmuje bezpłatną opiekę medyczną dla mieszkańców kraju, a także opracowuje wytyczne zdrowotne i rekomendacje dotyczące profilaktyki chorób, w tym m.in. dotyczące bezpiecznego spożycia kofeiny.

 

Źródło: Sky News, The Independent